જીવન અને મરણ

જીવન અને મરણ
જાણે ઍક સિક્કા ની બે બાજુ’ઑ
દુનિયા મા રહેલો આ માનવી
ઍને સમજવામા ને સમજવામા
તેની માયાજાળ મા ઍટલો ઉલઝી જાય છે
કે માનવી સારા કર્મ કરવાનુ ભૂલી જાય છે
અને જ્યારે ઍને ખબર પડે છે
ત્યારે ઘણુ મોડુ થઈ ગયુ હોય છે,
અને કાળ મૌત બની નૅ તેને ભરખવા માટે
ઍનિ જીન્દગી ના દરવાજે ઉભો હોય છે,

– Unknown

પત્નીને ખુશ શી રીતે રાખશો ? – શિશિર રામાવત

[‘અભિયાન’ સામાયિકમાંથી સાભાર.]

[1] તુમ સુંદર હો !

ઐશ્વર્યા રાય ? એ વળી કોણ ? પતિદેવો, તમારા માટે સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં આ એક જ સ્ત્રી સુંદર છે – તમારી પત્ની. થર્ડ ફ્લોર પર રહેતી મિસિસ પારેખને જોઈને ભલે તમારી આંખો ચાર થઈ જાય પરંતુ દિવસે દિવસે જાડી થતી જતી પત્ની સામે તેનો કોઈ જ કલાસ નથી. આ ‘સત્ય’ પત્નીના ગળે જડબેસલાક ઉતારી દો. તક મળે ત્યારે પત્નીનાં સૌંદર્યના વખાણ કરવાનું ચૂકવાનું નહીં. તક ન મળે તો ધરાર ઊભી કરવી. ‘આહા, તું આ ડ્રેસમાં કેટલી સુપર્બ દેખાય છે ! ક્યારે સીવડાવ્યો ?’, ‘સ્વીટહાર્ટ, તું વાળ છૂટા રાખે કે બાંધે, તું બ્યુટીફૂલ જ લાગવાની છે.’, ‘હની, હું ગમે એટલાં મોંઘા કપડાં કેમ ન પહેરું, આપણે બન્ને સાથે નીકળીશું તો લોકો મને તારો ડ્રાઈવર જ માનવાના છે.’, ‘કોણ કહે છે કે તું ફૂલીને ઢમઢોલ થઈ ગઈ છે ? વજન વધ્યા પછી તો તું ઊલટાની વધારે ક્યુટ લાગે છે.’ આવું બધું બોલતી વખતે તમારા અવાજમાં અને ચહેરા પર બને એટલું કન્વિકશન યા તો સચ્ચાઈ લાવવાનો પ્રયાસ કરો. કન્વિકશન ન આવે તોય કશો વાંધો નથી. તમે જાણો છો કે તમે ફેંકી રહ્યા છો, પત્ની પણ જાણે છે કે તમે ફેંકી રહ્યા છો, પણ તોય આ ડિંડક ચાલુ રાખો. ખોટાં તો ખોટાં, સ્ત્રીમાત્રને પોતાના રૂપનાં વખાણ સાંભળવાં ગમવાનાં જ.

[2] સુન સાયબા સુન

તમે બીજા કશા વિશેષ પ્રયત્નો નહીં કરો અને માત્ર શ્રવણશક્તિનો ગુણ કેળવી લેશો તો અડધો જંગ તો આપોઆપ જિતાઈ જશે. સ્ત્રીને સતત થતું રહે છે કે મારો હસબન્ડ મારા દિલની વાતો સાંભળે, મારી લાગણીઓ શૅર કરે. પત્નીના દિલની વાતો ભયાનક/કંટાળાજનક/ત્રાસદાયક/ક્રોધ જન્માવે એવી/અકળાવી દે એવી હોઈ શકે છે, પણ તમારે જોરદાર સ્ટેમિના, પ્રચંડ ધીરજ અને ઉચ્ચ કક્ષાની સહનશક્તિ કેળવવાં પડશે. સાત વર્ષની ઉંમરે ગાલપચોળિયું થઈ ગયું હતું ત્યારે પોતે કેવી ધમાલ મચાવી મૂકી હતી એની વાત પત્ની હસી હસીને કરતી હોય ત્યારે તમારેય જોડે હસવાનું. તેના કાકાની દીકરીની જેઠની ભાભીની ત્રીજા નંબરની બહેનની બહેનપણી પાડોશના છોકરા સાથે કેવી રીતે ભાગી ગઈ એની વાત પત્ની કરે ત્યારે તમારે ચહેરા પર દિલધડક થ્રિલર નવલકથાનું ચેપ્ટર વાંચી રહ્યા હો એવા ભાવ લાવવાના. ટૂંકમાં, પત્ની દિલની વાતો ‘શૅર’ કરે એ સાંભળવાનું, હોકારો દેતાં રહેવાનું, બગાસાં દબાવવાનાં અને વચ્ચે વચ્ચે ટાપસી પૂરતાં જવાનું.

[3] કૂથલી કરવાની કળા

તમે પત્ની સમક્ષ બીજી સ્ત્રીઓની બુરાઈ કરો તો એના જેવો સદગુણ બીજો એકેય નહીં. પત્નીને ખાતરી કરાવી દો કે તમારાં સગાંસંબંધીઓ, મિત્રવર્તુળ, પાડોશ અને પરિચિતોમાં રહેલી એક પણ મહિલામાં કશી ભલીવાર નથી. ‘મોટાં ભાભીને રસોઈ સારી બનાવતાં આવડે છે એટલું જ ને ? તારી જેમ દસ અજાણ્યા માણસોને કોન્ફિડન્સથી હેન્ડલ કરવાની તાકાત છે તેમનામાં ?’ મિત્રની પત્નીઓની તો અચૂક બુરાઈ કરવાની. ‘ભાવિન ક્યાં ફસાઈ ગયો રૂપાલીમાં ?’, ‘કેતનની વાઈફમાં ડ્રેસ-સેન્સ ક્યારે આવશે ?’ પતિના મોઢે પરાયી સ્ત્રીની બુરાઈ સાંભળવાથી સ્ત્રી જેટલી પુલકિત થાય છે એટલી બીજી કોઈ ચીજથી નથી થતી ! યાદ રાખો, સમગ્ર પૃથ્વીના પટ પર માત્ર બે જ સ્ત્રીઓ સર્વગુણસંપન્ન છે. એક તમારી પત્ની, બીજી તેની મમ્મી.

[4] શોપિંગ શોપિંગ

ભલે તમે ‘મારી પેલી મરુન સાડી સાથે આ લિપસ્ટિક જામશે ?’ જેવા ભયાનક સવાલોથી કાંપી ઊઠતા હો, ભલે તમને મસ્કરા અને મોઈશ્ચરાઈઝર વચ્ચે એકઝેટલી શું ફર્ક છે તેની ગતાગમ પડતી ન હોય, પણ પત્નીની શોપિંગ કરવાની લાલસા પ્રજવલિત થાય ત્યારે (એટલે કે દર દસમા દિવસે) તેની સાથે જરૂર જવાનું. એ માટે તમારે ભારત-પાકિસ્તાનની દિલધડક વન-ડે મિસ કરવી પડે તો શું થયું ?

[5] રાંધતા શીખો

તમારી સમજદાર મમ્મીએ તમને દાળ-ભાત-શાક-રોટલી-ખીચડી બનાવતાં તો લગ્ન પહેલાં જ શીખવી દીધું હતું, પણ હે પતિપરમેશ્વરો, તમે હજુ પણ બે ત્રણ સારી કોન્ટિનેટલ ડિશ બનાવતાં શીખ્યા નથી ? ‘મારો હસબન્ડ બહુ ફાઈન પાસ્તા બનાવે છે. તું નેક્સ્ટ ટાઈમ ક્યારે ઘરે આવે છે ? હું કહીશ એને પાસ્તા બનાવવાનું. બટ આઈ મસ્ટ ગિવ હિમ અ ડે’ઝ નોટિસ, યુ નો…’ પત્ની એની બહેનપણીઓને આટલું કહી શકે એવો લહાવો સુદ્ધાં તમે તેને ન આપો ? નોટ ફેર. થોડા દિવસો પછી તમે તમારા ફ્રેન્ડઝ સાથે ગોવા જવાનું પ્લાનિંગ કર્યું હતું. એ ટ્રિપ કેન્સલ કરી નાખો અને કોઈ સારા કૂકિંગ કલાસમાં ક્રેશ કોર્સ કરી લો. જલદી !

[6] આંસુ ભર આએ

પત્નીને રડતી જોઈને ઘાંઘા ન બની જાઓ. અપરાધપણાની લાગણીથી ગ્રસ્ત થઈને ખુદના વર્તનવ્યવહારમાંથી ભૂલો શોધ-શોધ નહીં કરવાની. (‘ડાર્લિંગ, મેં તને કશું કહ્યું ? મને તો યાદ પણ નથી. આજે શાક થોડું બળી ગયું છે એવી ટકોર કરી એટલે ? સોરી યાર…’) પરિવારના સભ્યો તરફ પણ નિશાન તાકો. (‘મમ્મી થોડી ગુસ્સાવાળી છે એ તું જાણે છે ને ?’ મોટા ભાઈ કશું બોલ્યાં ?’) પત્નીના પરિવારને પણ વચ્ચે ન લાવો. (‘મમ્મી બહુ યાદ આવે છે ? પિયર આંટો મારી આવવો છે ? શનિ-રવિનું રિઝર્વેશન કરાવી લઉં ?’) ચૂપ ! તમે પત્નીને નિરાંતે રડવા પણ ન દો ? પત્નીઓને રડવા માટે કારણની જરૂર હોતી નથી. ક્યારેક તેને એમ જ રડવાની અદમ્ય ઈચ્છા થઈ આવતી હોય છે. મોટે મોટેથી પેટ ભરીને રડી લે એટલે તે હળવીફૂલ થઈ જશે અને બાથરૂમમાં મોં સાફ કરીને સ્મિત કરતી કરતી બહાર આવશે. પત્નીના મૂડમાં આવેલો અચાનક તાનપલટો જોઈને કન્ફયુઝ નહીં થવાનું અને ફરી પાછું ‘શું થયું હતું ? શું થયું હતું ?’ પૂછીને પ્રશ્નોનો મારો નહીં ચલાવવાનો. તમે તેની પાસે અકારણ પૂછપૂછ કરતા નથી એ વાત પત્નીને સંતોષ આપશે.

[7] ભેટ આપો :

જિદ્દી હોવું અને મનનું ધાર્યું કરવા ઉપરાંત બાળકો અને પત્નીઓમાં આ એક વાત કોમન છે – બન્નેને ગિફ્ટ (સ્વીકારવી) ખૂબ પસંદ છે. ‘આજે હું તારા માટે કશુંક લાવ્યો છું.’ એમ કહીને, જોરદાર ઉત્કંઠા પેદા કરીને તમે દર વખતે તેને ટ્રાફિક સિગ્નલ પાસેથી ખરીદેલાં ગુલાબ પકડાવી દો તે ન ચાલે. તમને ખબર હોવી જોઈએ પત્નીના મેકઅપ બોક્સમાં કયા શેડની લિપ્સ્ટીક ખલાસ થવાની તૈયારીમાં છે. તમને એય યાદ હોવું જોઈએ તમે છેલ્લા છ મહિનામાં તેને એકેય ઘરેણું નથી અપાવ્યું. વળી, આ બધી ગિફ્ટ પત્નીને પ્રસન્ન કરશે. અતિપ્રસન્ન નહીં. પત્નીને અતિપ્રસન્ન કરવા માટે તેના માટે અલાયદી નવી કાર જોઈશે અથવા તો મોરિશિયસની સરપ્રાઈઝ ટુર.

[8] બાબુલ કી ગલી

પત્ની પિયર ગઈ હોય એટલે તમે જોરદાર મૂડમાં હશો અને જલસા કરતા હશો એ બિલકુલ સમજી શકાય એવું છે, પણ પત્નીનો ફોન આવે ત્યારે તમારા અવાજમાં ખુશાલી ભૂલેચૂકેય રણકવી ન જોઈએ. ‘યુ નો સ્વીટહાર્ટ, ગઈ કાલથી હું સરખું જમ્યો જ નથી. આજે દિવસે તો કોફી અને સેન્ડવિચથી ચલાવ્યું અને અત્યારે પીઝા ઓર્ડર કર્યા છે… તું ન હો ત્યારે મારી હાલત ખરાબ થઈ જાય છે, સચ્ચી.’ પત્નીને દઢપણે લાગવું જોઈએ કે તેના વગર તમે દુ:ખી દુ:ખી છો. તેને ફીલ થવું જોઈએ કે તેના વગર તમે સાનભાન ભૂલી જાઓ છો અને તમારું જીવન શઢ વગરનાં વહાણની જેમ ખોરંભે ચડી જાય છે. અલબત્ત, તારા વગર ગમતું નથી એવું કહેતી વખતે અને ખુદની ‘દેવદાસ’ જેવી હાલતનું વર્ણન કરતી વખતે સભાન રહેવું આવશ્યક છે. એવું ન બનવું જોઈએ કે તમારી દુ:ખભરી દાસ્તાન સાંભળીને પત્ની રજાઓ ટૂંકાવીને પિયરથી વહેલી પાછી આવી જાય. પતિના જીવનમાં પોતાની અનિવાર્યતા – આ એક એવી લાગણી છે જે જેટલી વધુ ઘૂંટાશે એટલી પત્ની વધારે આનંદિત રહેશે.

[9] નિર્ણય લેવા દો

‘મારા ઘરમાં મારું રાજ ચાલે છે.’ – કોઈ પણ પત્નીના અહંમના સંતોષ માટે આના કરતાં ચડિયાતી હકીકત બીજી કોઈ ન હોઈ શકે. પત્નીને આવા ભ્રમમાં જીવવા દો. તમારામાં એવી આવડત હોવી જોઈએ કે આખરે તો બધું તમે ઈચ્છતા હો એ જ થાય અને છતાંય પત્નીને લાગતું રહે કે ઘરના બધા મહત્વના નિર્ણયો તે જ લે છે. આ કૌશલ્ય કેળવવું, અફકોર્સ મુશ્કેલ છે, પણ નામુમકિન નહીં. કોઈ પણ બાબતનો નિર્ણય લઈને અને એનો સીધો જ અમલ કરીને પત્નીને આઘાત આપવાની ભૂલ કરી તો ગયા કામથી.

[10] સારા પિતા બનો

માત્ર પુરુષ હોવું પૂરતું નથી, તમારે સંપૂર્ણ પુરુષ બનવું પડશે. કમ્પ્લીટ મેન શી રીતે બનશો ? તમારા ટેણિયાના બાળોતિયાં બદલીને, સિમ્પલ. પત્ની માતૃત્વ ધારણ કરશે એટલે તે તમારામાં પિતૃત્વ ઓટોમેટિકલી છલક છલક થવા માંડે એવી અપેક્ષા રાખશે. તમારો બાબો કે બેબી સૂ-સૂ કે છી-છી કરે તો મોઢું બગાડ્યા વગર સફાઈ કરી નાખવાની. સંતાન મોટું થાય અને ઉધામા મચાવે તો પત્નીની હાજરીમાં તેને ધીબેડવાનું નહીં. આ કામ પત્નીની ગેરહાજરીમાં ક્યાં થઈ શકતું નથી. તમારો આઈક્યૂ જ નહીં ઈક્યૂ (ઈમોશનલ કવોશન્ટ) પણ ઠીક ઠીક સારો છે એવું પત્નીને તો જ લાગશે જો તમે સારા પિતા બનશો. માયાળુ પિતા બનશો એટલે તમારી ‘સોફટ સાઈડ’ આપોઆપ બહાર આવશે અને પત્નીને ખાતરી થશે : ‘ના, ના, આ માણસ હું ધારું છું એટલો ખડૂસ નથી.’

બેસ્ટ ઑફ લક !

– શિશિર રામાવત

તમારા પ્રશ્નોનું નિરાકરણ – ભગવાન તરફથી

 

ભાઈશ્રી/બહેનશ્રી,

    હું ભગવાન –

    આજે તમને બે શબ્દો લખવા માંગું છું. ધ્યાનથી વાંચજો. આજે તમારી જિંદગીના બધા જ પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કરી શકાય તેવો રસ્તો તમને બતાવવાનો છું. એટલું યાદ રાખજો મારે તમારી મદદથી કોઈ પણ જગ્યાએ જરૂર પડવાની નથી. હું તમારી પાસે સીધો આવવાનો પણ નથી. તમારે ફક્ત નીચેના મુદ્દાઓ યાદ રાખવાના છે અને એ મુજબ પાલન કરવાનો પ્રયત્ન કરવાનો છે :

    

    [1] જિંદગી તરફથી એવી કોઈ સમસ્યા ઊભી થાય કે જે તમારાથી હલ ન થઈ શકે તો એને મારા નામની પ્રાર્થનાના પોસ્ટબૉક્સમાં મૂકી દેવી. એના ઉપર – ભગવાનને માટે – એવું અવશ્ય લખવું. એક વખત આ બૉક્સમાં સમસ્યા મૂક્યા પછી વારંવાર એને બહાર કાઢીને તપાસ્યા ન કરવું. એનું નિરાકરણ ચોક્કસ થશે, પણ હા ! મારા સમયે, તમારા સમયે નહીં !

    

    [2] તમે ધંધાની કોઈ આફતમાં ઘેરાઈ જાવ તો મૂંઝવણ ન અનુભવશો. ફકત એવા માણસોને યાદ કરજો કે જેની પાસે ધંધો જ નથી.

    

    [3] ટ્રાફિકમાં ક્યારેય પણ ફસાવ તો અધીરા ન થશો, એવા લોકોને યાદ કરજો કે જેને માટે કાર ચલાવવી એ એક પરીકથાની વસ્તુ જેવું હોય.

    

    [4] તમારા શેઠ કે સાહેબ તમને ક્યારેક ખિજાય તો એવા માણસોનો વિચાર કરજો કે જેમના નસીબમાં કામ કે નોકરીમાં કામ કે નોકરી લખાયા જ ન હોય. જે સાવ બેકાર હોય.

    

    [5] તમારો એકાદ રવિવાર કે રજા ખરાબ જાય તો દુ:ખી થવાને બદલે એવા લોકોનું સ્મરણ કરી લેજો કે જેને કુટુંબનું પેટ ભરવા માટે રોજેરોજ કપરી મજૂરી કરવી પડતી હોય. જેનો એક પણ રવિવાર રજાનો દિવસ જ ન હોય.

    

    [6] ક્યારેક વાહન વગર ચાલવાનું થાય તો અફસોસના બદલે બંને પગે જેને પૅરાલિસિસ કે લકવો થયો હોય તેવી વ્યક્તિને યાદ કરજો. એમને એકાદ ડગલું પણ ચાલવા મળે તો એ લોકો કેટલો આનંદ પામે એનો વિચાર કરજો.

    

    [7] તમારી જિંદગીએ તમને શું આપ્યું છે એવો વિચાર કદીકેય આવે તો એવા લોકોને યાદ કરજો જે તમારા જેટલી ઉંમરે પહોંચ્યા જ ન હોય. એ પહેલાં જ જેને મૃત્યુ આંબી ગયું હોય.

    

    [8] કોઈ તમારી સાથે ખૂબ જ ખરાબ વર્તન કરે, તમારું અપમાન કરે, તમને નુકશાન પહોંચાડે તોપણ ખુશ એ વાતથી થજો કે તમે એ વ્યક્તિ નથી !

    

    [9] કોઈ દિવસ અરીસામાં એકાદ સફેદ વાળ જોઈ જાવ તો કૅન્સરથી પીડાતાં નાનાં બાળકો કે નાની ઉંમરની વ્યક્તિઓને યાદ કરજો કે જે પોતાને વાળ હોય તેવી આશા રાખતાં હોય.

    અને છેલ્લે….

    હું તમારા પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કરીશ જ, વિશ્વાસ રાખજો પણ ત્યાં સુધીમાં જો તમને આ બાબતો ગમી હોય તો તમારા મિત્રોને સગાંવહાલાંને મોકલજો અને એમનો દિવસ પણ સુધારજો અને એ લોકો પણ નિશ્ચિંત થઈ જાય તેવું કરજો.

    

    એ જ લિ,
    ભગવાનની આશિષ.

માતા-પિતાની છત્રછાયામાં

હયાત માતા-પિતાની છત્રછાયામાં, વહાલપનાં બે વેણ બોલીને નીરખી લેજો…

હોઠ અડધા બીડાઇ ગયા પછી, ગંગાજળ મૂકીને શું કરશો…

અંતરના આિશવૉદ આપનારને, સાચા હ્રદયથી એક પળ ભેટી લેજો…

હયાતી નિહ્ હોય ત્યારે નત મસ્તકે, છબીને નમન કરીને શું કરશો…

કાળની થપાટ વાગશે, અલિવદા એ થઇ જશે, પ્રેમાળ હાથ પછી તમારા પર કદી નહી ફ્રે…

લાખ કરશો ઉપાય, એ વાત્સલ્ય લહાવો નિહ્ મળે, પછી દીવાનખંડમાં તસ્વીર મૂકીને શું કરશો…

માત-િપતાનો ખજાનો ભાગ્યશાળી સંતાનને મળે, અડસઠ તીરથ એમનાં ચરણોમાં, બીજાં તીરથ ના ફરશો…

સ્નેહની ભરતી આવીને ચલી જશે પલમાં,પછી કીનારે છીપલા વીણીને શું કરશો…

હયાત હોય ત્યારે હૈયું એમનું ઠારજો, પાનખરમાં વસંત આવે એવો વ્યવહાર રાખશો…

પંચ ભૂતમાં ભળી ગયા પછી આ દેહનાં અિસ્થને ગંગામાં પધરાવીને શું કરશો…

સ્ર્વ બનીને ઘડપણની લાકડી તમે બનજો, હેતથી હાથ પકડીને ક્યારેક તીથૉમાં સાથે ફરજો…

માતૃદેવો ભવ, િપતૃદેવો ભવ સનાતન સત્યછે, પછીસમનામ સત્ છે બોલીને શું કરશો…

પૈસા ખચૅતાં સઘળુ મળશે, માતા-િપતા મળશે નિહ્, ગયેલો સમય નિહ આવે, લાખો કમાઇ ને શું કરશો…

પ્રેમ હાથ ફેરવીને ‘બેટા’ કહેનાર નિહ્ મળે, પછી ઉછીનો પ્રેમ લઇને, આંસું સારીને શું કરશો…

More ગુજરાતી quotes

– માખી સારી પણ મરમરો ભુંડો.
– વહેમ નું કોઇ ઓસડ નથીં.
– દરવાજા ખુલ્લા ને ખાડે ડુચા.
– શેઠ ની સીખામણ જાપા સુધી.
– ગાંડી ડાયી ને સલાહ આપે છે.
– નો મામા કરતા કાણા મામા સારા.
– એક ઘા ને બે કટકા.
– માર તલવાર મોચી ના મોચી.
– ભુખ મા ગાજર પન સારુ લાગે.
– સીંહ ના ટોળા નો હોય.

ગુજરાતી quotes

—————————————-
લાલ કસુંબલ આંખડી, તારી પાઘડીએ પાણી,
તને પરથમ અર્પણ કરું, મારા શાયર મેઘાણી.
—————————————-
ધન ધન કાઠિયાવાડ, ધન ધન તારું નામ,
પાકે જ્યાં નરબંકડા, ને રૂપ પદમણી નાર.
—————————————-

સુંદર ભોમ સોરઠ તણી, જ્યાં નિર્મળ વહેતાં નીર,
જ્યાં જાહલ જેવી બેનડી અને નવઘણ જેવો વીર.
—————————————-
સોરઠ મીઠી રાગણી, રાગ મીઠો મલ્હાર,
રણમાં મીઠી વીરડી, જંગ મીઠી તલવાર.
—————————————-
શિયાળે સોરઠ ભલો, ઉનાળે ગુજરાત,
ચોમાસે વાગડ ભલો, કચ્છડો બારે માસ.